Inwoners bepalen wie er in hun stad, gemeente of district politiek vormgeeft. Een gemeente is namelijk de kleinste politiek-administratieve eenheid in Duitsland. Hieronder vallen steden en gemeenten die zich bezighouden met taken en zaken die lokaal van belang zijn.
Wie wordt er gekozen?
Afhankelijk van de gemeente kunnen bijvoorbeeld de volgende functies en organen worden gekozen:
- Gemeenteraden
- Districtsraden
- Wijkvertegenwoordigingen
- Districtsbestuurders
- Burgemeesters
- Burgemeesters
Waarom is dit belangrijk?
Lokale politiek heeft betrekking op veel dingen die je direct merkt in je omgeving:
- Scholen en kinderdagverblijven
- Bussen en lokaalvervoer
- Straten en fietspaden
- Bouwgebieden en stadsontwikkeling
- Afval en afvalverwijdering
- Parkeren en openbare ruimtes
- Zwembaden en sportfaciliteiten
- gemeentelijke financiën
- deels woon- en bouwbeleid
Hoe wordt er gestemd?
Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Nedersaksen hebben kiezers meerdere stemmen, die zij kunnen verdelen over verschillende kandidaten of partijen.
Bij de verkiezing van de gemeenteraad, stadsraad of districtsraad kunnen maximaal drie stemmen worden uitgebracht. Deze kunnen worden verdeeld:
- Aan één persoon,
- Op meerdere personen of
- Op verschillende partijen of lijsten
verdeeld worden.
Bij de verkiezing van burgemeesters en districtsbestuurders wordt doorgaans één persoon rechtstreeks gekozen. Als niemand meer dan de helft van de stemmen behaalt, kan er een tweede verkiezingsronde plaatsvinden.
Als de gemeente het kleinste politieke niveau is, welke niveaus zijn er dan nog?
Duitsland is ingedeeld in verschillende politieke bestuursniveaus. Elk niveau heeft zijn eigen taken, politieke vertegenwoordigers en verkiezingen.
Gemeentelijk niveau
Gemeenten, steden en districten (Landkreise)
- Het kleinste politieke niveau
- Verantwoordelijk voor de directe leefomgeving, zoals scholen, kinderopvang, wegen en afvalinzameling
- Gemeenteraadsverkiezingen: gemeenteraden, districtsbesturen en in sommige gevallen ook burgemeesters en districtsbestuurders
Deelstaatniveau
16 deelstaten
- Elke deelstaat heeft een eigen parlement en een deelstaatregering
- Bevoegd voor o.a. onderwijs, politie en cultuur
- Landdagverkiezing: Verkiezing van het betreffende deelstaatparlement
Federaal niveau
Bondsrepubliek Duitsland
- Verantwoordelijk voor heel Duitsland, bijv. buitenlands beleid, defensie, belastingen en federale wetten
- Bundestagverkiezing: Ver
- Verkiezing van de Bondspresident: Verkiezing door de Bondsvergadering, niet direct door de bevolking
Europees niveau
Europese Unie (EU)
- Duitsland is lid van de EU
- Bevoegd voor gemeenschappelijke aangelegenheden zoals milieu, economie en handel
- Europese verkiezingen: verkiezing van het Europees Parlement, elke 5 jaar
Waarom is 2026 politiek bijzonder interessant?
Hoewel 2026 geen Bondsdagverkiezingen zijn, kunnen de verkiezingen toch aanzienlijk politiek belang krijgen.
Bijzonder belangrijk zijn:
Nedersaksen
- September 2026
Hier staan de gemeenten centraal. Het resultaat laat zien welke partijen op gemeentelijk niveau bijzonder sterk zijn.
Saksen-Anhalt
- September 2026
Hier wordt een nieuw deelstaatparlement gekozen. De verkiezingen kunnen daarom een belangrijke graadmeter zijn voor de politieke ontwikkeling in Oost-Duitsland.
Berlijn
- September 2026
De verkiezingen zijn bijzonder belangrijk omdat Berlijn tegelijkertijd een deelstaat en de hoofdstad is. Thema's als huren, verkeer, onderwijs, veiligheid en stadsontwikkeling zullen waarschijnlijk een centrale rol spelen.
Mecklenburg-Voor-Pommeren
- September 2026
Ook hier wordt een nieuw deelstaatparlement gekozen. Daarmee vinden er op dezelfde dag twee belangrijke deelstaatverkiezingen plaats.
Waarom vinden de verkiezingen in 2026 op verschillende momenten plaats?
Duitsland is federaal georganiseerd. Dat betekent dat de politieke verantwoordelijkheid over verschillende niveaus (federaal, deelstaten en gemeenten) is verdeeld en niet alles centraal door de federale regering in Berlijn wordt besloten.
Deze niveaus hebben verschillende taken en hun eigen verkiezingsperioden. Daarom vinden de verkiezingen op deze niveaus ook niet allemaal tegelijkertijd plaats.
Zo wordt de Bondsdag in principe iedere vier jaar gekozen, terwijl deelstaatparlementen doorgaans een zittingsperiode van vijf jaar hebben. Ook gemeenteraadsverkiezingen vinden afhankelijk van de deelstaat met verschillende tussenpozen plaats.
Daarnaast beginnen de zittingsperioden niet overal in hetzelfde jaar. Hierdoor verschuiven de verkiezingsdata automatisch.
Daarom is er niet één verkiezingsjaar waarin op alle politieke niveaus tegelijkertijd wordt gestemd. In plaats daarvan vinden er verspreid over meerdere jaren steeds opnieuw verkiezingen plaats.
