Workshop 1:
Dichter bij de  taal. Nederlands leren met liedjes en poëzie

Folkert Kuiken, Universiteit van Amsterdam

NT2/NVT-leerders hebben in de eerste plaats behoefte aan woorden die frequent voorkomen in het Nederlands (wel ‘schoen’ en ‘fiets’, niet ‘kieperen’ en ‘reikwijdte’) en aan nuttige zinsconstructies (wel vraagzinnen, niet de aanvoegende wijs). Maar ook de weg daarnaartoe is belangrijk. Liedjes en gedichten vormen daartoe een goed middel. Aandacht voor ritme, intonatie en melodie vormt een wezenlijk onderdeel van het taalverwervingsproces. Niet alleen om ervoor te zorgen dat NT2/NVT-leerders bij het produceren van woorden en zinnen het juiste klemtoon- en intonatiepatroon hanteren, maar ook omdat gedichten, versjes en liedjes het ‘glijmiddel’ vormen waarmee taalinput gemakkelijk wordt opgenomen en mooie volzinnen of zelfs hele strofen of coupletten worden gememoriseerd (‘Denkend aan Holland…’, ‘Wil u een stekkie…’, ‘Natuur is voor tevredenen of legen…’).

Op deze principes is de bundel ‘Dichter bij de taal’ gebaseerd. De bundel bevat twintig lessen waarin een gedicht of lied van een bekende schrijver en/of zanger centraal staat: Annie M.G. Schmidt, Guus Meeuwis, Toon Hermans, Marco Borsato, Jochum Myjer, Herman Finkers, Drs. P., enzovoort. In de teksten komen thema’s aan de orde als opvoeding, verschillen tussen stad en platteland, thuiszijn, omgaan met verlies, rechten en vrijheden, enzovoort. Elke les bevat oefeningen op het gebied van woordenschat, grammatica, luisteren, spreken, lezen, schrijven en cultuur.

Tijdens de lezing zal nader op de uitgangspunten van de bundel worden ingegaan, zullen voorbeelden van het materiaal gepresenteerd worden en zullen we illustreren hoe in het NR2/NVT-onderwijs met het materiaal gewerkt kan worden. Op deze manier hopen we de NT2/NVT-leerders letterlijk ‘dichter bij de taal’ te brengen.

Workshop 2:
Het juiste boek op het juiste moment: Lezen voor de lijst in de klas

Theo Witte, Rijksuniversiteit Groningen

Een van de lastigste didactische vraagstukken is hoe je de literaire ontwikkeling stimuleert van leerlingen met verschillende interesses en leesniveaus. Enkele jaren geleden ontwikkelde ik een didactische theorie waarin verschillende leesniveaus kunnen worden gecombineerd met passende boeken en opdrachten.  Deze theorie is uitgewerkt in de populaire website www.lezenvoordelijst.nl  (ook voor Duits als vreemde taal) en de Europese site www.literaryframework.eu. In deze workshop licht ik de achtergronden van deze websites toe en zal ik voorbeelden gegeven van hoe lezenvoordelijst.nl in de les kan worden ingezet.

Workshop 3:
Kino im Klassenzimer – Tweede of vreemde talen leren met films

Dietha Koster, Westfälische Wilhelms-Universität Münster, Afdeling Neerlandistiek

Het vinden van authentiek materiaal voor tweede- of vreemdetalenonderwijs is een grote uitdaging. Speelfilms worden nog niet vaak gebruikt. Misschien omdat het taalgebruik lastig lijkt, of omdat het veel werk lijkt om een (deel van de) les aan één of een aantal scènes te wijden. Dat is jammer, want uw leerling leert door het kijken naar en oefenen met filmscenes een diversiteit aan woorden en idiomatische uitdrukkingen, gesproken door verschillende sprekers in verscheidene visuele, sociaal-culturele contexten (zie ook de vereisten voor omgang met audiovisuele media in het Europees Referentiekader Talen).
In deze workshop wordt duidelijk dat het bewerken van filmscenes voor taallessen niet zo moeilijk, maar leuk en leerzaam is! We bewerken een kort speelfilmfragment (plm. 3 minuten) uit de Nederlandstalige film Alles is Familie (2012), volgens een dynamisch, usage-based perspectief op taalleren (Koster, 2018; Koster & Urbanek, 2019). We gaan hierbij aan de slag met een transcript, waarin we woorden en idiomen, die relevant zijn voor uw leerlingen, selecteren en uitleggen in een PowerPoint. U neemt aan het einde van de workshop zo een kort filmlesje mee naar huis, wat u in (aangepaste vorm in) uw eigen les kunt uitproberen.

Workshop 4:
Ideeën voor buurtaalonderwijsdidactiek vanuit een digitaal perspectief: het Digi+ project

Joana Duarte en Esma Mousavi, NHL Stenden Hogeschool
Lukas Urbanek, Universität Münster

In de workshop zal een benadering voor meertalig onderwijs nader worden toegelicht, en er zal tevens een toepassing voor de context van buurtaalonderwijs worden geïntroduceerd. De presentatie geeft zowel een theoretisch overzicht van de voordelen van het leren van, en in meerdere talen, als een inkijk in de praktijk, op basis van concrete ervaringen van vanuit het ERD-Interreg project Digi+.
Het Digi+ project ontwikkelt een digitale leermethode voor de vakken Natuur en Geschiedenis in de talen Nederlands en Duits. Het eindproduct is een digitale leermethode waarmee basisschoolleerlingen van groep 5 en 6 in NL en klas 3 en 4 in DE, toegang krijgen tot CLIL (Content and Language Integrated Learning)-onderwijs.
Tijdens de sessie zullen er kleine opdrachten worden uitgevoerd, die tot interactie en discussie kunnen leiden. De sessie is geschikt voor alle geïnteresseerde leerkrachten (basisonderwijs en voortgezet onderwijs), school-/clusterdirecteuren, lerarenopleiders, ouders, beleidsmakers, materiaalontwikkelaars, politici en onderzoekers.

Workshop 5:
„Met buren spreken, schrijven en Slam Poetry uitvoeren. Scholieren gebruiken (buur)talen, geven feedback en leren middels grensoverschrijdende scholierenuitwisseling van en met elkaar.“

Julia Plainer (Universität Duisburg-Essen, Institut für Deutsch als Zweit- und Fremdsprache, project „Nachbarsprache & buurcultuur“)

Tijdens de workshop wordt een Poetry Slam project gepresenteerd, dat werd uitgevoerd met Duits-Nederlandse leertandems van middelbare scholen in het leerlingenuitwisselingsproject “Nachbarsprache & buurcultuur”. Tijdens de ontmoetingen stonden het samen spreken van de taal en feedback geven ten aanzien van zelfgeschreven teksten, alsook leestraining en Slam-Performance van de teksten centraal. Het doel was om de voorbereiding en opvolging van de uitwisseling op school zoveel mogelijk te integreren. In het kader van de workshops werden daarnaast ook exemplarische leesoefeningen en de mogelijkheden en grenzen van slampoëzie voor het taalonderwijs besproken.

Workshop 6:
Hedendaagse literatuur in de lessen Duits – voorstellen en perspectieven

Prof. Dr. Jan Standke, Lehrstuhl für Didaktik der deutschen Literatur (Technische Universität Braunschweig)

In de workshop zullen eerst actuele ontwikkelingen in de Duitstalige moderne literatuur worden geschetst en over de betekenis van de meest recente literatuur in de lessen worden gesproken. Daarbij zal gebruik worden gemaakt van de ervaring in het onderwijs en de ervaringen met boeken van de workshopdeelnemers. Daarop aansluitend zal met het oog op de randvoorwaarden van het literair leren in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs worden besproken welke selectiecriteria voor moderne literatuur in de lessen Duits handig kunnen zijn. Aan de hand van voorbeelden zullen tenslotte aanbevelingen worden gedaan voor de behandeling van moderne literatuur in het onderwijs.

Workshop 7:
Praktische informatie over grensoverschrijdende samenwerking in scholen

Wubbo Jan Heres en Eske Kadijk, kaderproject Net(z)werk+

Steeds meer scholen hebben belangstelling voor een uitwisseling met het buurland. In de workshop zal verschillende informatie rond dit onderwerp worden aangeboden.
Hierbij kan aan de ene kant worden gedacht aan vragen over de aanvraagprocedure- hoe moet ik de aanvraag invullen (aanvragen met een maximale subsidie van € 1.000,- kunnen overigens online onder downloads onder netzwerk-plus.eu worden ingevuld) en aan alles wat in verband staat met een mogelijke ondersteuning.
Daarnaast zullen de mogelijkheden worden gepresenteerd, die de site edrkompas.eu biedt, namelijk de schoolpartnerschapsbeurs en ook informatie over doelen voor uitwisselingen, lesmateriaal en culturele instellingen.
Natuurlijk is er ook tijd voor vragen van deelnemers aan de workshops.

 

 

Nieuwsbrief
© EDR.eu 2019